Çevresi kamuya ait cadde,
sokak, yol, kanal, ark, dere, göl, deniz gibi
doğal ve yapay sınırlarla, kadastro çalışma
alanı sınırı ile veya Devlet Demir Yolları
arazisi ile çevrili parseller topluluğuna
kadastro adası denir. Ada numaraları 101’den
başlar, köy sınırı içindeki tüm parseller
ölçülünceye kadar numaralar aralıksız birbirini
izler (BÖHYY.116).
AHZ-U KABZA
“Bedeli tahsil etmeye”
demektir. Daha çok vekaletnamelerde geçer, satış
bedelini tahsil edebilmek yetkisi, anlamına
gelir.
AİLE KONUTU
Aile konutu, ailenin devamlı
olarak ikametine ayrılan konuttur. Medeni
Kanunun 19. Maddesinde aile konutunun bulunduğu
yere "yerleşim yeri" adı verilmiştir. Buna göre;
yerleşim yeri, bir ailenin sürekli kalmak
niyetiyle oturduğu yerdir. Bir ailenin aynı
zamanda birden fazla yerleşim yeri olamaz. Demek
ki, bir ailenin birden fazla aile konutu olamaz.
Medeni Kanunun 19. Maddesinde sözü edilen
yerleşim yerindeki konut, "aile konutudur." Bir
aile pek çok yerde konut sahibi olabilir, ancak
bunlardan sadece birisi medeni kanunun aradığı
anlamda aile konutudur.
AİLE YURDU
Bir kimsenin bir evi veya
tarıma veya sanayiye elverişli taşınmazları
eklentileri ile beraber ailesine tahsis ederek
ailesini koruyucu bir tesis (yurt)
oluşturmasıdır. Aile yurdu kurulduğu tapu
kütüğünün şerhler sütununa yazılır (MK.386).
AKİTLİ İŞLEMLER
Tapu sicil müdürlüğünde resmi
senet düzenlenerek yapılan işlemlerdir. Satış,
bağış, taksim, ölünceye kadar bakma akdi, ipotek
ve irtifak hakları akitli işlemlere örnek
gösterilebilir. Tapu Kanununun 26. Maddesinde
mülkiyet ve mülkiyet dışındaki ayni hakların
kurulması ve devri için tapu sicil müdürlüğünde
resmi senet düzenleneceği belirtilmiştir. Şahsi
haklar için resmi senet düzenlenmez.
AKİTSİZ İŞLEMLER
Tapu Kanununun 26. Maddesinin
dışında kalan, ayni hakların kurulması ve devri
ile ilgili olmayan kişisel hakların şerhi,
terkin, düzeltme, değişiklik, ayırma,
birleştirme, mirasın intikali gibi hak sahibinin
veya malikin tek taraflı iradesi ile tapu sicil
müdürlüğünde yapılan işlemlerdir. Akitsiz
işlemler için resmi senet yerine Tescil İstem
Belgesi düzenlenir.
ALENİYET
Açıklık. Tapu sicil
bilgilerinin sadece ilgililerine açık olması
ilkesi demektir.
ANA SİCİLLER
Ana siciller tapu sicilinin
asli unsurlarıdır ve şunlardan oluşur: a) tapu
kütüğü b) kat mülkiyeti kütüğü, c) yevmiye
defteri, d) resmi belgeler (resmi senet, plan,
mahkeme kararı ve diğerleri)
5 Ekim 1961 tarihinde La Haye
sözleşmesine katılan ülkelerden birisi yetkili
makamı tarafından belgenin düzenlendiği anlamına
gelir. Vekaletname, yetki belgesi ve diğer
belgeler üzerinde “Apostille (Convention de La
Haye du Octobre 1961)” ibaresi varsa o yerdeki
Türk konsolosluğu tasdikine gerek olmadan belge
Türkiye’de geçerli kabul edilir.
ARAZİ
Sınırları yeterli vasıtalarla
belirlenmiş, yatay ve düşey sınırları bulunan
zemin parçasıdır.
ARAZİ KAYMASI
Bkz. MK.709.
ARSA
Belediye ve mücavir alan
sınırları veya köy yerleşik alanlarında yapılan
planlarla iskan (yapılaşma) sahası olarak
ayrılmış yerlerde bulunan arazi parçalarına arsa
denir.
ARSA PAYI
Kat irtifakı veya kat
mülkiyeti kurulmuş binalarda her bir bağımsız
bölüme tahsis edilmiş zemindeki (arsadaki) ortak
mülkiyet payına arsa payı denir.
ASKERİ GÜVENLİK BÖLGESİ
Kamu ve özel kuruluşların
çevresinde Bakanlar Kurulunca tesis edilir (2565
Sy. K.3,4,19).
ASKERİ YASAK BÖLGE
Yurt savunması bakımından
hayati önem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin
çevresinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen
sınırlar içerisinde kalan bölgedir (2565 sy As.Ys.
Bl. K.m3,5) Askeri yasak bölgeler 1 inci ve 2
inci askeri yasak bölgeler olmak üzere ikiye
ayrılır. 1 inci derece askeri yasak bölgeler
içerisindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır. 2
inci derecedeki askeri yasak bölgelerde yabancı
uyruklu kimseler taşınmaz edinemezler,
edinmişlerse tasfiye edilir (md.9) Yabancılar
izin almadan bu bölgede taşınmaz kiralayamazlar.
Bu hükümlere aykırı hareket edenler
cezalandırılır (md.26). Yetkili komutanlıkça
izin verilmeyen her türlü inşaat durdurulur
(md.9).
AYNİ HAKLAR
Kişilerin eşya üzerinde
doğrudan doğruya hakimiyetini sağlayan ve bu
nedenle herkese karşı ileri sürülebilen
haklardır. Örnek: Mülkiyet hakkı.
AYNİ SERMAYE TAAHHÜDÜ
Bir taşınmaz malın
mülkiyetinin veya ayni bir hakkın, yeni
kurulmakta olan veya önceden kurulmuş bulunan
bir şirkete ortak olmak amacıyla devredilmesi
işlemidir.
AZİL
Vekaletnamedeki vekilin ve
yetki belgesindeki temsilcinin yetkisinin sona
erdirilmesi, azledilmesidir. Azil noterden
yapılabileceği gibi tapu sicil müdürlüğüne
verilecek bir dilekçe ile de yapılabilir. Azil
belgesi tapu sicil müdürlüğüne ulaşınca aziller
siciline kaydedilir. Vekaletle yapılan
işlemlerde aziller sicilinden mutlaka arama
yapılarak vekilin yetkisinin devam edip
etmediğine bakılır.
KELİME
KELİME ANLAMI
BAĞIMSIZ BÖLÜM
Kat mülkiyeti veya kat
irtifakı kurulmuş yerlerde ana gayrimenkulün
ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli
olan ve her biri kat mülkiyeti kütüğünde ayrı
bir sayfaya tescil edilen konut, dükkan, mağaza
gibi bağımsız mülkiyete konu bölümlerine
bağımsız bölüm denir.
BAĞIMSIZ VE SÜREKLİ
HAKLAR
Bkz. Müstakil ve daimi
haklar.
BAKİYE
Kalan. Bir alacaktan geriye
kalan miktar.
BAŞVURU FİŞİ
Akitli veya akitsiz işlemler
yaptırmak için tapu sicil müdürlüğüne sözlü
olarak başvuran hak sahiplerinin bu sözlü
istemlerinin müdürlükçe yazıya geçirildiği,
müdür veya memurca doldurulan matbu formdur.
Başvuru fişi mutlaka iki nüsha düzenlenerek
birisi başvuran kimseye verilir, diğeri
dosyasında muhafaza edilir.
BEYAN
Üçüncü kişileri aydınlatmak,
bilgilendirmek ve özellikle uyarmak amacıyla
tapu kütüğündeki özel sütununa işlenen
taşınmazın hukuki durum ve akıbetini gösteren
belirtmelerdir.
BİLA
“siz, sız” şeklindeki
olumsuzluk ekidir. Bila faiz: faizsiz, Bila
bedel: bedelsiz gibi.
BİLUMUM
Bütün, tüm, tamamı.
BÜTÜNLEYİCİ PARÇA
Bir eşyayı tamamlayan ve asıl
eşya zarar görmeden ondan ayrılmayan parça. Bkz.
Mütemmim cüz.
KELİME
KELİME ANLAMI
CEBRİ İCRA
Yerine getirilmeyen veya
ödenmeyen bir borcun icra müdürlüğü aracılığı
ile tahsili.
CEBRİ SATIŞ
Üzerinde haciz veya ipotek
kaydı bulunan borçluya ait taşınmaz malın borcu
tahsil amacıyla icra müdürlüğü veya alacaklı
kamu idaresi kanalıyla satılarak, ihale alıcısı
adına tescili işlemidir.
CİNS DEĞİŞİKLİĞİ
Bir taşınmazın cinsinin
yapısız iken yapılı veya yapılı iken yapısız
hale, bağ, bahçe ve benzeri iken arsa ve arazi,
arsa ve arazi veya yapılı iken bağ, bahçe ve
benzeri duruma dönüştürmek için paftasında ve
tapu sicilinde yapılan işlemdir.
KELİME
KELİME ANLAMI
DAMGA VERGİSİ
488 sayılı Damga Vergisi
Kanununa ekli (1) sayılı tabloda belirtilen tapu
işlemlerinden tahsil edilen vergidir.
DEĞİŞİKLİK
Tapu siciline başlangıçta
doğru olarak yazılmış bir kaydın sonradan vuku
bulan olaylar ile anlam ve önemini yitirmiş veya
kapsamında farklılık olması halinde malik veya
hak sahibinin talebi ile sicildeki kaydın
gerçeği yansıtır hale getirilmesidir.
Değişiklik, düzeltmeden (tashihten) farklıdır.
Değişiklik işlemine en güzel örnek cins
değişikliğidir.
DEĞİŞİKLİK İŞLEMLERİ
Kadastro paftasında
değişiklik yapılmasını gerektiren ayırma,
birleştirme, cins değişikliği gibi tapu fen
işlemlerine değişiklik işlemleri denir.
DERECE
İpoteklerin tescil edildiği
sıralama. İpoteklerin bir birine üstünlüğü tarih
ve yevmiye numaralarına göre değil, tapu
kütüğünde işgal ettiği derece ve sıraya göre
belirlenir. İpoteklerin diğer haklara üstünlüğü
ise tarih ve yevmiye numarasına göre
belirlenmektedir. Bkz.İpotek derecesi.
DEVLETİN SORUMLULUGU
Medeni Kanunun 1007. maddesi
uyarınca, tapu sicilinin tutulmasından
kaynaklanan zararlardan kusursuz dahi olsa
Devletin sorumlu olması demektir. Sicili tutan
tapu memuru ise ancak kusurlu olması halinde ve
kusuru oranında sorumludur.
DEVRE MÜLK
Mesken olarak kullanılmaya
elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak
maliklerinden her biri lehine bu yapı veya
bağımsız bölümden yılın belli dönemlerinde
(devreler halinde) müşterek mülkiyet payına
bağlı olarak yararlanılmak üzere kurulan bir
irtifak hakkıdır.
DEVRE TATİL
Mülkiyet payına bağlı
olmayarak genelde turizm bölgelerinde belli
tarihlerde tatil yapmak hakkıdır. Her bir devre
ayrı tarihlerde ayrı şehir veya ülkelerde
kullanılabilmektedir. Bu hakkın tapu siciliyle
ilgisi yoktur, ayni bir hak olmayıp şahsi bir
haktır.
DÖNER SERMAYE ÜCRETİ
TKGM. Döner Sermayesi
İşletmesi hesabına, tapu işlemlerinden tahsil
edilen ve tutarı her yıl başında döner sermaye
yönetim kurulunca yeniden belirlenen ücrettir.
DÜZELTME
Tapu kütüğüne yanlış yazılmış
bir kaydın belgelerine uygun olarak düzeltilmesi
işlemidir.
KELİME
KELİME ANLAMI
EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA
REJİMİ
Eşler sözleşme ile hiçbir mal
rejimini seçmemişlerse Medeni Kanun gereği eşler
arasında uygulanacak yasal mal rejimidir
(MK.218).
EĞİTİME KATKI PAYI
Sekiz yıllık eğitime katkı
amacıyla her tapu işlemi karşılığında işlemin
taraflarından alınan vergi.
EKLENTİ
Teferruat, Asıl şey malikinin
anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre,
işletilmesi, korunması veya yarar sağlanması
için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve
kullanılmasında birleştirme, takma veya başka
bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır
maldır (MK.686). Kat irtifakı veya kat mülkiyeti
kurulmuş binalarda bir bağımsız bölümün dışında
olup, kömürlük, garaj, depo gibi doğrudan
doğruya o bölüme tahsis edilmiş olan yerlere
eklenti denir.
ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİ
Birden çok kişinin bir
taşınmaz mal üzerinde pay oranları açıkça
gösterilmeden malik olmaları demektir.
Bkz.İştirak halinde mülkiyet.
EMLAK BEYAN DEĞERİ
Emlak Vergisi Kanununa göre
genel beyan dönemlerinde taşınmaz maliki veya
hissedarları tarafından belediyelere verilen
emlak beyannamelerinde belirtilen değerdir. Bu
değere kayıtlı değer de denir. Tapu harçlarına
esas matrah hesaplanırken, bu değere sonraki her
yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı
uygulanarak bulunacak değerden aşağı olmamak
üzere taraflarca müdürlüğe bildirilen değer
üzerinden harç hesaplanır.
ERGİNLİK
Reşit olmak, rüşt. Bir
kimsenin 18 yaşını bitirerek, 19 yaşından gün
almış olması ile kazandığı hukuki statü.
EVRAK-I MÜSPİTE
Resmi senet, plan, mahkeme
kararı ve diğerleri gibi tapu sicilindeki
kayıtların dayanağını oluşturan resmi
belgelerdir. Plan kadastro müdürlüğünde, diğer
belgeler tapu sicil müdürlüğündeki parsel
dosyalarında arşivlenir.
KELİME
KELİME ANLAMI
FBK.
İpoteklerin tescilinde
kullanılan fekki (terkini) bildirilinceye kadar
anlamına gelen kısaltmadır. Alacaklının terkin
istemi üzerine ipotek sicilden terkin edilir. Üç
ay, bir yıl gibi süreli ipoteklerde de sürenin
bitiminde ipotek müdürlükçe kendiliğinden terkin
edilmemekte yine alacaklının talebi
aranmaktadır.
FEK
Terkin. Fek etmek: Terkin
etmek.
FERAGAT
Vazgeçme. Bir haktan bedelli
veya bedelsiz vazgeçme.
FERAĞ VERME
Gayrimenkul malikinin
mülkiyet hakkını devretmek veya üzerinde başkası
lehine bir hak kurmak amacıyla tapu sicil
müdürlüğüne gelip, düzenlenen resmi senedi
imzalayarak başkası lehine tescilini istemesi
eylemidir. Buna ferağ takriri de denmektedir.
FERAİZ
İlk Medeni Kanunun yürürlüğe
girdiği, 1926 yılından önce ülkemizde uygulanan
mecelle isimli kanunun miras hükümleri. Feraizde
taşınmaz malın tarla, bağ, bahçe, ev gibi
vasfına göre kızların ve erkeklerin alacağı
miras payları farklıdır. Genelde kızlar yarım,
erkekler tam pay alır.
FİİL EHLİYETİ
Kendi fiiliyle hak edinebilme
ve borç altına girebilme yeterliliğidir (MK.9).
Bunun için ayırt etme gücüne sahip ve ergin
olmak gerekir.
FİNANSAL KİRALAMA
Kiralayanın, kiracının talebi
ve seçimi üzerine üçüncü kişiden satın aldığı
veya başka suretle temin ettiği bir malın
zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere
ve belli bir süre feshedilmemek şartı ile kira
bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasıdır.
Finansal kiralama tapu kütüğüne şerh edilir.
FOTOGRAMETRİK HARİTA
Uçak veya uydu ile çekilen
fotoğrafların kıymetlendirilmesi sonucu oluşan,
arazinin eğimini (eşyükseklik eğrilerini) de
gösteren haritalardır.
KELİME
KELİME ANLAMI
GAİPLİK KARARI
Bir kimsenin ölümüne kesin
gözüyle bakılacak bir durumda olmamakla beraber,
ölüm tehlikesi içinde kaybolmuş veya kendisinden
uzun süredir haber alınamamışsa mirasçılarının
talebi üzerine mahkemece verilen ve kaybolan
kişiyi ölmüş sayan karardır. Gaiplik kararı
üzerine veraset senedi alınarak, mirasın
intikali yapılabilir.
GAYRİMENKUL
Arazi, arsa, bağımsız bölüm
gibi bir yerden bir yere taşınamayan, yerinde
sabit duran şeylerdir. Bu nedenle taşınmaz mal
da denmektedir. Gayrimenkul kayıtları kadastro
gören yerlerde tapu sicilinde, kadastro görmeyen
yerlerde zabıt defterlerinde tutulmaktadır.
Tapusu olmayan gayrimenkullerin devri zilyetlik
hükümlerine göre harici senet veya noterde
yapılmaktadır.
GECEKONDU
İmar ve yapı işlerini
düzenleyen mevzuata ve genel hükümlere bağlı
kalınmaksızın, kendisine ait olmayan arazi veya
arsalar üzerinde sahibinin rızası alınmadan
yapılan izinsiz yapı demektir.
GEÇİCİ ŞERH
Yapılacak olan bir tapu
işleminde ayni hakkını ispat veya eksik
belgesini tamamlaması için ilgilisine süre
verilerek mevcut hakları tehlikeli bir
gelecekten kurtarma düşüncesine dayanan bir
hukuki müessesedir.
GENELGE
Ülke çapında bir sorunu
gidermek ve müdürlükleri aydınlatmak amacıyla
merkezi idare tarafından bir sıraya göre
yayınlanan genel emirlerdir. Tapu ve Kadastro
Genel Müdürlüğü, 3045 sayılı Kuruluş Kanununun
28. Maddesindeki düzenleme görev ve yetkisine
istinaden bağlı birimlerinin sorunlarını
genelgelerle çözmeye çalışmaktadır. Genelgeler
yönetmelik, tüzük ve kanunlara aykırı olamaz.
Bölge Müdürlüklerinin de genelge yayınlama
yetkisi vardır.
GERÇEK KİŞİ
İnsanlardır.
KELİME
KELİME ANLAMI
HAK
Hukukun insanlara tanıdığı,
kullanılması hak sahibinin isteğine bağlı bir
yetkidir. Eşya hukuku açısından haklar, ayni
haklar ve şahsi haklar olmak üzere ikiye
ayrılır. Ayni hak herkese karşı ileri
sürülebilen haklardır. Örnek; mülkiyet hakkı.
Şahsi hak ise sadece sözleşmenin diğer tarafına
karşı ileri sürülebilen haklardır. Örnek; kira
hakkı.
HAK EHLİYETİ
Hak edinebilmek, borç altına
girebilmektir (MK.8). Bunun için insan olmak
yeterlidir.
HARÇ
492 sayılı Harçlar Kanununa
ekli (4) tarifede belirtilen tapu işlemlerinden,
verilen tapu hizmeti karşılığında alınan
paradır. Günümüzde tapu harçları T.C. Ziraat
Bankası ve Vakıflar Bankası tüm şubelerine
yatırılabilmektedir. Harcı yatırılmadan tapu
işlemi yapılamaz. Yapan memur sorumlu olur.
HARİTA
Yeryüzünün tamamının veya bir
kısmının belli ölçekte küçültülerek, bir altlığa
çizilmiş şekline harita denir.
HAYMATLOS
Vatansız, hiçbir ülkenin
vatandaşlığında bulunmayan kişi.
HAZİNE ARAZİSİ
Hazinenin mülkiyetinde
bulunan arazi. Hazinenin tapu sicilinde tescilli
olan arazileri olabileceği gibi, tapuya tescil
edilmemiş araziler, dağlar, tepeler, kayalar,
göller, nehirler, dereler de hazinenin
mülkiyetinde sayılır. Tescili olanlara hazinenin
özel mülkiyetinde olan araziler, tescilsiz
olanlara hazinenin genel mülkiyetinde olan
araziler denir. Hazine arazilerinin ihale yolu
ile satışı mümkündür.
HAZİNE-İ MALİYE
Maliye Hazinesi.
HEYELAN
Bkz. MK.710.
HISIMLIK
Akrabalık (MK.17). Kan
hısımlığı ve kayın hısımlığı olarak iki türü
vardır.
HİSSE
Bir taşınmaz malın tam
mülkiyetinin bir kısmına karşılık gelen paydır.
Müşterek ve iştirak halinde mülkiyette
maliklerden her biri taşınmaz malın bir miktar
hissesine sahiptir.
HİSSE TEVHİDİ
Bir taşınmaz malda hissesi
olan bir kimsenin aynı taşınmaz üzerinde yeni
bir hisse iktisap etmesi halinde önceki hisseyle
sonra alınan hissenin birleştirilerek tapu
kütüğüne tescil edilmesi demektir. Bu tescil
için talebe gerek yoktur, müdürlükçe
kendiliğinden yapılması zorunludur.
KELİME
KELİME ANLAMI
İFRAZ
Tapu kütüğünde tek parsel
olarak kayıtlı bulunan bir taşınmaz malın
düzenlenen haritalara göre birden çok parçaya
ayrılarak tapu kütüğüne tescil edilmesi
işlemidir.
İHTİYARİ İHALE
Bir idarenin kendi isteği ile
2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre yaptığı
ihale işlemidir. İhtiyari ihalede mülkiyet
tescilsiz olarak kazanılmaz. İhale kararının
kesinleştiği aranmaz. İhale taraflarının tapu
sicil müdürlüğüne müracatı ile resmi senet
düzenlenir. Bir borcun ödenmemesi nedeniyle icra
dairesi, alacaklı kamu idaresi veya mahkemece
yapılan satışlara ise cebri ihale denir.
İKAMETGAHTA İŞLEM
Tapuda işlem yaptıracak
kişinin tapu idaresine gelmesine engel bir
durumu bulunması halinde tapu memurlarınca
adresine gidilerek talebin karşılanmasıdır
(TST.19).
İKTİSAP
Edinme, kazanma. İktisap
sebebi: edinme sebebi, taşınmazın malik adına
nasıl tescil edildiği.
İLAM
Mahkeme kararı demektir.
İLMÜHABER
Tapu sicilinde, kadastro
sırasında yapılan bazı hataların düzeltilmesi
için, istemde bulunanın hak sahibi olduğuna
kanaat getirebilmek amacıyla müdürlükçe istenen
ve ilgili tarafından temin edilen, fotoğraflı ve
köy muhtarlığınca imzalı, mühürlü resmi bir
belgedir.
İMAR AFFI
Ülkemizdeki yoğun nüfus
artışının getirdiği konut ihtiyacına yönelik
arsa üretiminin karşılanamaması nedeniyle ortaya
çıkan kaçak ve çarpık yapılaşmayı bir plana
bağlayarak kişilerin kullanımındaki alanların
mülkiyetinin belirli sınırlamalarla kullananlara
dağıtımına imar affı denmektedir.
İMAR PLANI
İmar uygulaması yapılan yerin
yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini,
yolları ve uygulamaya esas olacak diğer
bilgileri ayrıntılarıyla gösteren üzerine
kadastral durumu da işlenmiş plana uygulama imar
planı denir. Mevzi İmar Planı : Mevcut imar
planı sınırları dışında olup bu planla
bütünleşmeyen bir konumdaki alanlar üzerinde
hazırlanan ve sosyal ve teknik alt yapı
gereksinimleri kendi bünyesinde sağlanmış olan
plandır. İmar Parseli : İmar adaları
içerisindeki kadastro parsellerinin imar
mevzuatı ve imar planı esaslarına göre
düzenlenmiş şeklidir. Kadastro Parseli: Kadastro
yapıldığı zaman kadastro adaları içinde bulunan
mülkiyeti tescilli parseldir. Düzenleme Ortaklık
Payı (D.O.P.) :İmar düzenlenmesine tabi tutulan
yerlerde kamu yararına ayrılacak alan ve
tesisler için kullanılmak üzere düzenlemeye tabi
tutulan arazi ve arsaların, düzenlemeden önceki
yüzölçümlerinden %35’e kadar düşülebilen miktar
ve/veya zorunlu hallerde malikin muvafakatı ile
tespit edilen karşılığı bedeldir.
İMAR UYGULAMASI
Yerleşme yerleri ile bu
yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık ve
çevre şartlarına uygun oluşumunu sağlamak
amacıyla bulunduğu yere göre belediye veya
valiliklerce yapılan ve bu yerlerde inşaa
edilecek resmi ve özel bütün yapıları düzenleyen
imar planı hazırlama işlemidir.
İMAR-İHYA
Orman sayılmayan, devletin
hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu
hizmetine tahsis edilmeyen arazinin, masraf ve
emek sarfı ile tarıma elverişli hale
getirilmesidir (Kad. K.17).
İNTİFA HAKKI
Bir maldan tamamıyla
yararlanma, onu kullanma hakkıdır.
İPKA
“Geriye kalan hisse.” Hisseli
devirlerde, devredilen hisseden ayrı olarak
malikin uhdesinde (üzerinde) kalan mülkiyet payı
demektir.
İPOTEK
Temin edilen bir kredi veya
doğması muhtemel bir borca güvence olarak bir
gayrimenkul gösterilmesi halinde borç miktarı
kadar alacağın, varsa faizi ile beraber
taşınmazın tapu kütüğünün ilgili sütununa
tescili işlemidir. Temin edilen bir kredi veya
doğması muhtemel bir borca güvence olarak bir
gayrimenkul gösterilmesi halinde borç miktarı
kadar alacağın, varsa faizi ile beraber
taşınmazın tapu kütüğünün ilgili sütununa
tescili işlemidir. İpotek İblağı:; Önceden tesis
edilmiş ipoteğin bedelinin resmi senet
düzenlenerek arttırılmasıdır. İpotekten
Kurtarma:; İpoteğe dahil gayrimenkullerden bir
veya birkaçının ipotek kapsamı dışına
çıkarılmasıdır. İpotek alacaklısının talebi ile
tescil istem belgesi düzenlenerek yapılır.
İpoteğe Teminat İlavesi:; İpotek kapsamına yeni
bir gayrimenkulun resmi senet düzenlenerek ilave
edilmesidir. İpotek Derecesi:; İpoteğin tapu
kütüğünde tescil edildiği derecedir. İpoteklerin
birbirine olan öncelik hakkı tescil edildikleri
tarih ve yevmiye sırasına göre değil
bulundukları dereceye göre belirlenir.
İpoteklerin tapu kütüğünün diğer sütunundaki
haklara olan önceliği ise tescil edildikleri
tarih ve yevmiyeye göre belirlenmektedir.
İpoteğin bulunduğu derecenin resmi senet
düzenlenerek yükseltilmesi ve indirilmesi
mümkündür. Derece içinde sıralar mevcuttur.
Talep edilmesi halinde belli bir derecenin belli
bir sırasına (3/2 gibi) tescil yapmak mümkündür.
İpotek Alacağının Temliki:; İpotek alacağının
resmi senetle veya noterde düzenlenmiş bir
sözleşme ile alacaklı tarafından bir başkasına
devredilmesi işlemidir. Garame Anlaşması:;
İpoteğin tesisi sırasında veya sonradan birden
çok ipotek alacaklısı arasında yapılan ve
gayrimenkulün paraya çevrilmesi halinde, üst
derecedeki ipoteğin öncelikli olması hakkını
kaldırarak, alacak miktarları arasındaki orana
göre satış bedelinin paylaştırılmasını ön gören
bir anlaşmadır. Hükmen İpotek:; Malikin rızasına
tabi olmadan mahkeme kararıyla kurulabilen
ipotek demektir. HUMK. Madde 96’ya göre mahkeme
kararıyla teminat ipoteği kurulabilmektedir.
Kanuni İpotek:; Bir kanun hükmü tarafından ön
görülmüş olan ve alacak miktarının belli olması
halinde malikin rızasına tabi olmadan
alacaklının tek taraflı istemi ile tapu
sicilinde derece sütununa (K) harfi ile tescil
edilen ipoteklerdir. Örnek; satış, taksim,
ölünceye kadar bakma akdinde kanuni ipotek
tesisi mümkündür. Mahfuz Meblağ:; Gayrimenkul
malikinin TL veya yabancı para üzerinden bir
tutar belirleyerek saklı tuttuğu bu tutarı
ilerde kullanmak üzere tapu kütüğünde bir derece
işgal edecek şekilde tescil ettirmesidir. Öndeki
ipotek derecesinin terkini suretiyle de mahfuz
meblağ (korunmuş miktar) oluşabilir. Müşterek
İpotek:; Birden çok taşınmazın aynı borç için
ipotek edilmesidir (TST.32). Serbest Dereceden
Yararlanma:; Ancak sözleşme ile tesis
edilebilen, tapu kütüğünün şerhler sütununa
yazılan, ipoteğin kendisinden üst derecede
boşalma olması halinde boşalan üst dereceye
kendiliğinden yükselme hakkıdır.
İPOTEKLİ BORÇ SENEDİ
Şahsi bir alacak için resmi
senede dayalı olarak tapu siciline tescil ile
kurulan ve kıymetli evrak olarak tedavül
kabiliyeti olan gayrimenkul rehin senedidir.
İRADİ MİRASÇILAR
Kanun tarafından değil de
miras bırakanın iradesi ile belirlenmiş
mirasçılar. Ör/ Vasiyetname ile belirlenmiş
mirasçı.
İRAT SENEDİ
Şahsi nitelikte olmayan bir
alacak için karşılık gösterilen gayrimenkulle
sınırlı sorumlu olmak kaydıyla resmi senetle ve
tapu senedine tescil ile sadece zirai
gayrimenkuller, evler ve üzerine bina inşa
edilecek arsalar üzerinde kurulan bir
gayrimenkul rehin senedidir.
İRTİFAK HAKKI
Sahibine hakkın konusu
taşınmaz mal üzerinde kullanma ve yararlanma
yetkisi veren sınırlı ayni hakların genel
adıdır. Bir arazi lehine kurulursa arzi irtifak
hakkı, bir şahıs yararına kurulursa şahsi
irtifak hakkı denir. Başkalarına devri mümkün
olarak ve yirmi yıldan fazla süreli kurulursa
daimi ve müstakil irtifak hakkı şeklinde tescil
edilebilir. Medeni Kanunda irtifak hakları;
intifa hakkı, sükna hakkı, geçit hakkı, kaynak
hakkı, üst (inşaat) hakkı ve diğer irtifak
hakları olarak gösterilmiştir.
İSTİMLAK
Kamulaştırma kelimesinin eski
söylenişi. Bkz.Kamulaştırma.
İŞGAL
Tapu kütüğünde kayıtlı iken
malikinin istemi ile terkin edilmiş bir
taşınmazın mülkiyetinin kazanılmasıdır (MK.707).
İŞTİRA HAKKI
Bir taşınmaz malı belli bir
bedelle, belli bir süre içinde malikinden satın
alabilmek hakkıdır. Bu niteliği ile satış
vaadine benzer, sözleşme noterce düzenlenir tapu
kütüğüne şerh edilir.
İŞTİRAK HALİNDE MÜLKİYET
Birden çok kişinin bir
taşınmaz mal üzerinde pay oranları açıkça
gösterilmeden malik olmaları demektir. Tapu
kütüğünde iştirak halinde malikler yazıldıktan
sonra isimleri ortak bir paranteze alınarak,
iştiraki doğuran olay verasette iştirak gibi
yazılır. Bkz. Elbirliği Mülkiyeti.
İŞTİRAKİN FESHİ
Miras veya diğer sebeplerle
oluşan iştirak halinde mülkiyetin sona
erdirilerek, hissedarlık (müşterek mülkiyet)
esasına geçilmesi işlemidir.
İTİRAZ
Bir şeyin sonucunu kabul
etmemek, başka türlü yapılmasını istemek.
Kadastro tespitine itiraz:;; Kadastro
tutanaklarında belirtilen hususlara bu
tutanaklar askı ilanına çıkarılıncaya kadar
kadastro komisyonuna itiraz edilebilir. İtirazın
mutlaka bir belgeye dayalı olması gerekir
(Kad.K.9). Red kararına itiraz:;; Tapu sicil
müdürlüklerince mevzuata aykırı görülen talepler
yazılı bir kararla reddedilir. Bu redde karşı 30
günlük süre içerisinde müdürlüğün bağlı
bulunduğu Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüğüne
itiraz edilebilir. Bu karara karşı da Genel
Müdürlüğe itiraz edilebilir.
İYİNİYET
Bir hakkı elde edebilmek,
kazanabilmek için kötüniyetli olmamaktır. Medeni
Kanun aksi kanıtlanmadıkça herkesi iyiniyetli
saymıştır (MK.2).
İZALE-İ ŞUYU
Birden çok kimse adına
elbirliği veya paylı mülkiyet şeklinde kayıtlı
bulunan taşınmaz mallar taksimi konusunda
hissedarların anlaşamaması halinde, mahkeme
kararı ile taşınmaz malın ihaleyle satılması
demektir.
KELİME
KELİME ANLAMI
KADASTRO
Taşınmaz malların
sınırlarının arazi ve harita üzerinde
belirtilerek hukuki durumlarının ve üzerindeki
hakların tespit edilmesi işlemine kadastro denir
(Kad. K. 1).
KADASTRO MÜDÜRLÜĞÜ
Memleketin kadastral
topografik haritasına dayalı olarak taşınmaz
malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde
belirterek hukuki durumlarını tespit etmek ve bu
suretle tapu sicilini kurmak, ve harita
üzerindeki fenni değişiklikleri takip etmekle
görevli kamu idaresidir.
KÂGİR
Betonarme, ahşap veya kerpiç
olmayan demektir.
KAİN
Mevcut, bulunan.
Ör/...mahallesinde kain ...parsel numaralı
taşınmaz mal...
KAMU ORTA MALI
Mera, yaylak, kışlak gibi
kamunun yararlanmasına tahsis edilen ve tapu
kütüğü yerine özel siciline işlenen taşınmaz
mallardır.
KAMULAŞTIRMA
Devlet veya diğer kamu tüzel
kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği
hallerde, karşılıklarını peşin ödemek şartıyla,
özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların
tamamına veya bir kısmına el koyması işlemidir.
KANUNİ İPOTEK
Kurulması bir kanun hükmü
tarafından öngörülmüş ipoteğe Kanuni İpotek
denir. Satış, taksim, ölünceye kadar bakma akdi
gibi bazı işlemlerde kanuni ipotek kurulması
istenebilir.
KANUNİ MİRASÇILAR
Medeni Kanun tarafından
öngörülmüş mirasçılar (MK.495 vd.)
KANUNİ ŞUFA
Kanunun öngördüğü şufa
hakkıdır. Bir taşınmaz mala hissedar olanların
birbirlerinin hisselerine karşı kanuni şufa
hakları vardır. Kanuni şufa hakkının tapu
siciline şerhine gerek yoktur. Kişinin hissedar
olması şufa hakkına sahip olması için
yeterlidir.
KARTEKS
Mal sahibi isimlerinin
tutulduğu kartlardır. Mal sahibi sicili yerine
belli bir süre tutulmuştur, bilgilerin
bilgisayar ortamında tutulmaya başlanmasıyla
uygulaması kalmamıştır.
KAT İRTİFAKI
Bir arsa üzerinde yapılmakta
veya ilerde yapılacak olan bir veya birden çok
yapının bağımsız bölümleri üzerinde, yapı
tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine
esas olmak üzere, o arsanın maliki veya
paydaşları tarafından arsa payına bağlı olarak
kurulan irtifak hakkına kat irtifakı denir.
KAT MÜLKİYETİ
Tamamlanmış bir yapının
bağımsız bölümleri üzerinde, o gayrimenkulün
maliki veya ortak malikleri tarafından kat
mülkiyeti kanunu hükümlerine göre kurulan bir
mülkiyet türüdür. Kat mülkiyeti dikey kat
mülkiyeti ve yatay (yaygın) kat mülkiyeti olarak
ikiye ayrılır.
KAYITLI DEĞER
Emlak Vergisi Kanuna göre
belirlenmiş değere üzerinden geçen her yıl için
yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunan
değerdir. Bu değer pek çok tapu işleminde harca
esas değerdir. Taraflarca beyan edilen değerin
bu değerden aşağı olmaması gerekir.
Belli bir işin yapılması veya
belli bir olayda kişinin temsil edilmesi için
mahkemece tayin edilen temsilci demektir. Gerçek
veya tüzel kişiler için kayyım tayin edilebilir.
Genelde veli ile küçük, vasi ile kısıtlı
arasında menfaat çatışması bulunduğunda veya
tüzel kişilerin yöneticileri hakkında sorunlar
yaşandığında kayyım tayin edilmektedir.
Mahkeme ilamlarının tapu
sicilinde infaz edilebilmesi için aranan bir
şerhtir. Bu şerh ilamın kesinleştiğini belirtir
nitelikte kararın altına not düşülerek yazılır.
Mahkeme başkanı veya hakimi tarafından imzalı ve
mühürlü olması gerekir. Kadastro tespitlerinin
kesinleşmesi:;Kadastro tahdit ve tespitleri 30
gün süreyle askı ilanına çıkarılır. 30 günlük
süre geçtikten sonra dava açılmayan kadastro
tutanaklarına ait sınırlandırma ve tespitler
kesinleşir. Kesinleşen tutanaklar kadastro
müdürü tarafından onaylanarak tapu kütüğüne
tescil edilir (Kad.K.12).
KIYI KENAR ÇİZGİSİ
Deniz, tabii ve suni göller
ve akarsularda, kıyı çizgisinden sonraki kara
yönünde su hareketlerinin oluşturduğu kumluk,
çakıllık, kayalık, taşlık, sazlık, bataklık ve
benzeri alanların doğal sınırıdır (Kıyı K.4).
Kıyı kenar çizgisi tespit komisyonu valiliklerce
kamu görevlileri arasından jeoloji, harita,
ziraat, inşaat mühendisleri ile mimar veya şehir
plancısından oluşturulur.
KONKORDATO
Borçlunun alacaklılarıyla
anlaşmak suretiyle mahkeme kararıyla giriştiği
bir tasfiye yoludur. Borçlarını ödeyebilmesi
için borçluya verilen süre tapu kütüğüne şerh
edilir. Bu şerh bulundukça malikin bu taşınmaz
üzerinde tasarruf hakkı yoktur.
KONTROL
Kadastro çalışmaları hukuki
ve teknik açıdan tasarruf ve fen kontrol
elemanları ve kontrol mühendisi tarafından
kontrol edilir (Kad.K.8). Tapu fen işlemleri de
kontrol mühendisi tarafından kontrol
edilmektedir. (Bkz. Tescile Konu Harita ve
Planlar Yönetmeliği). Tapu sicil müdürlüklerinde
ise her gün yapılan akit ve tesciller Müdür veya
görevlendireceği bir memur tarafından kontrol
edilmektedir (TST.38).
KÖY YERLEŞİM ALANI
Belediye ve mücavir alan
sınırları dışında kalan köy ve mezraların toplu
olarak bulunduğu yerlerde mevcut binaların en
dışta olanlarının dış kenarlarının 100 m.
Dışından geçirilecek bir çizginin içinde kalan
ve sınırları İl İdare Kurulunca karara bağlanan
alanlardır. (19 Sy. Yönerge m.11)
KROKİ
Bir bölgenin veya parselin
üzerindeki yapı ve tesisleri de gösterecek
şekilde bir altlığa yaklaşık biçimde çizimi.
KURU MÜLKİYET
Taşınmazın üzerinde kullanma
ve ondan yararlanma hakkı bulunmadan sahip olmak
demektir. Mülkiyet; kuru mülkiyet ve intifa
hakkı olmak üzere ikiye ayrılır. Kuru mülkiyetin
değeri taşınmazın değerinin 1/3’üdür. Kuru
mülkiyete çıplak mülkiyet de denir. Kuru
mülkiyet sahibi taşınmazı kiraya veremez. İntifa
hakkı sahibi kiraya verebilir.
KUVVETLENDİ-RİLMİŞ ŞAHSİ HAKLAR
Şahsi hakların tapu sicilinin
şerhler (veya beyanlar) sütununa yazılması
suretiyle ayni haklara benzer bir hal alıp,
herkese karşı sürülebilmesi halidir.
KÜTÜK
Arazi, bağımsız bölüm,
müstakil ve daimi irtifaklar ile bunların
üzerinde kurulabilen hakların yazıldığı büyük
boy defterlere kütük denir. Tapu kütüğü, kat
mülkiyeti kütüğü gibi.
KELİME
KELİME ANLAMI
MABAAT (EK) SAYFA
Bir taşınmaz malın kayıtlı
olduğu kütük sayfasının bölümlerinden herhangi
birisinin dolması nedeniyle, o mahalle veya
köyün son kütüğünün ilk boş sayfasının, dolan
sayfanın devamı olarak açılması gerekir. İşte bu
sayfaya mabaat (ek) sayfa denir.
MAHCUR
Kısıtlı, kendi adına işlem
yapabilmesi, fiil ehliyeti sınırlanmış kişi
demektir. Vesayet altındaki kişiler mahcur
sayılır.
MAL AYRILIĞI
Evlenme sırasında veya
evlilik birliği kurulduktan sonra eşler arasında
yapılacak sözleşme ile kararlaştırılan ve
eşlerin mal varlıklarının tamamen bir birinden
ayrı olduğu bir mal rejimidir (MK.242).
MAL ORTAKLIĞI
Ortaklığa giren malların
mülkiyetine eşlerin elbirliği ile (iştirak
halinde) sahip oldukları bir mal rejimidir
(MK.256).
MAL REJİMLERİ
Evlilik birliğinin sona
ermesi halinde eşlerin mallarının nasıl
paylaşılacağını öngören kanunla veya sözleşme
ile kabul edilmiş sistem. Edinilmiş mallara
katılma rejimi, mal ayrılığı, paylaşmalı mal
ayrılığı ve mal ortaklığı olmak üzere dört mal
rejimi vardır.
MECELLE
Medeni Kanundan önce özel
hukuk ilişkilerini düzenleyen, Osmanlı Devleti
zamanında yürürlükte bulunan ve Medeni Kanunun
yürürlüğe girdiği 1926 yılında kalkan kanundur.
MERA
Bir veya birkaç köy veya
beldenin hayvanlarını otlatmaları veya otundan
yararlanmaları için tahsis edilen veya eskiden
beri bu amaçla kullanılagelen arazidir. Tapu
kütüğüne değil, kamu orta malları siciline
tescil edilir. Mera vasfı değişmedikçe, özel
mülkiyete konu olmaz, zamanaşımı ile
kazanılamaz.
MERCİİ
Makam, kamu idaresi. Yetkili
mercii: Yetkili makam
MERHUN
Rehnedilen mal.
MER'İ
Yürürlükte olan, geçerli
bulunan.
METRUK
Terkedilmiş.
MEVAT ARAZİ
Kimsenin tasarrufu altında
bulunmayan ve kamunun yararına terk ve tahsis
edilmemiş, boş yerlere mevat arazi denir.
MEVKİİ
Köylerde bulunan arazilerin o
köy halkınca verilen mahalli isimlere göre
bulunduğu yerdir. Mevkii isimleri de tapu
kütüğüne kadastro sırasında kaydedilir. Örneğin:
Ayazlı mevkii, Bucak mevkii gibi.
MEZKUR
Sözü geçen, zikredilen.
MINTIKA
Bölge, yer, yetki alanı.
MİRAS
İnsanların ölümü halinde
kanunda belirtilen mirasçılarına, intikal eden
hak ve borçların bütününe Miras denir.
MİRAS ORTAKLIĞI
Ölümle birlikte mirasçıların
mirasa iştirak halinde (elbirliği şeklinde)
malik olmalarıdır.
MİRASÇI NASBI
. Miras bırakanın vasiyetname
düzenleyerek kanuni mirasçılarına ek olarak
başka kimseleri de kendisine mirasçı atamasına
mirasçı nasbı denir. Bu şekilde atanan mirasçıya
ise mansup (atanmış) mirasçı denmektedir.
MİRASÇILIK BELGESİ
Mirasçılara mahkemece verilen
ve mirasçı olduklarını gösteren, aksi sabit
oluncaya kadar geçerli belge. Veraset senedi.
(MK.598).
MİRASIN İNTİKALİ
Tapu sicilinde kayıtlı
malikin ölümü halinde, mülkiyet hakkının
mahkemeden alınmış veraset senedinde belirtilen
mirasçılarına Medeni Kanunun hükümlerine göre
intikal suretiyle tescili işlemine mirasın
intikali denir. Esas itibariyle miras, murisin
(miras bırakanın) ölümü anında tescilsiz olarak
mirasçılarına geçmiş sayılır. Tapu sicilinde
yapılan işlem, hak doğrucu olmayıp şekli bir
işlemdir. Miras iştirak halinde veya müşterek
mülkiyet olarak mirasçılar adına tescil
edilebilir, müşterek mülkiyet olarak tescil
edilebilmesi için tüm mirasçıların veya
vekillerinin tapu sicil müdürlüğüne gelerek
talepte bulunmaları gerekir.
MİRASIN REDDİ
Bir mirasçının, kanun
hükümlerine göre kendisine intikal edecek miras
payını istemeyip, miras bırakanın ölümü
tarihinden itibaren üç ay içersinde sulh hukuk
mahkemesine başvurarak mirası reddetmesidir.
MİRASIN
TAKSİMİ
İştirak halinde mülkiyet
olarak mirasçılara intikal etmiş olan miras
malların mirasçılar arasında paylaşılması
işlemidir. Bu sözleşmenin tapu sicil
müdürlüğünde yapılması şart olmayıp, noterde de
yapılması mümkündür.
MİRASTAN FERAGAT
Miras hakkından vazgeçme.
MİRİ ARAZİ
Kuru mülkiyeti devlete ait
olup, intifa hakkı başkalarına ihale edilmiş
arazidir.
MUAYYEN MAL VASİYETİ
Miras bırakanın belli bir mal
veya hakkı vasiyetname ile bir başkasına
bırakmasıdır. Bu şekilde kendisine bir mal
bırakılan kimseye ise musaleh (vasiyet
alacaklısı) denir.
MUHDESAT
Bir arazi üzerinde arazi
sahibinden bir başkasına ait bulunan yapı veya
ağaç demektir. Ege bölgesindeki zeytin ağaçları
muhdesata örnektir.
MUKATA
Vakıf arazi üzerindeki bina,
ağaç ve benzeri muhdesat karşılığında zemin
hakkı olarak her sene vakfa ödenen paradır.
MUKATALI VAKIF
Kuru mülkiyeti vakfa kullanma
hakkı kişilere ait vakıf demektir.
MUKAYYET
Kaydedilmiş, tescilli.
MUKTEZA (TALİMAT)
Tapu sicil ve kadastro
müdürlüklerinin belli bir talep ve konuya
ilişkin olarak tereddüt ettikleri hususları
bölge müdürlüğü veya bölge müdürlüğü kanalıyla
Genel Müdürlüğe intikal ettirmeleri sonucu bölge
müdürlüğü veya Genel Müdürlükçe verilen ve
sorulan hususun nasıl çözüleceğini izah eden
talimattır.
MUSALEH
Vasiyet alacaklısı demektir.
Bkz. Muayyen mal vasiyeti.
MUTASSARRIF
Tasarruf eden, kullanan.
MUVAKKAT ŞERH
Bir taşınmaz mal üzerinde
ayni bir hak iddia edene hakkını ispat
edebilmesi için veya bir tapu işlemi yaptıracak
olanın eksik belgesini tamamlayabilmesi için
kendisine süre verilerek kesin tescil
yapılıncaya kadar yapılan geçici tescildir.
(Bkz. Geçici Şerh)
MUVAZAA
Gerçek ismi ve niteliği
saklanarak, başka bir isim altında üçüncü
kişileri aldatmak için göstermelik olarak
yapılan işlemdir. Örnek; Bağışlandığı halde
satış gibi gösterilmesi.
MÜCAVİR ALAN
İmar mevzuatı bakımından
belediyelerin kontrol ve sorumluluğu altına
verilmiş olan alanlardır. Mücavir alan sınırları
belediye meclisi veya il idare kurulu kararı ile
belirlenir ve bakanlıkça onaylanır. Mücavir
alanın belediye sınırına bitişik olması
gerekmez. Bu alan köyleri de ihtiva edebilir
(İmar K.45).
MÜDDET
Süre, zaman.
MÜFREZ PARÇA
İfraz sonucu oluşan parça.
MÜKELLEF MİRASÇI NASBI
Bir kimsenin vasiyetname veya
miras mukavelesi ile mirasçı tayin ettiği
kimseyi, mirası bir başkasına nakletmek borcu
altına koymasıdır. Taşınmazla ilgili mirasçı
nasbı (atanması) tapu kütüğüne şerh edilir
(MK.521).
MÜKELLEFİYET
Gayrimenkulün aleyhine tesis
edilmiş yükümlülüklerin genel adıdır. Örneğin,
Gayrimenkul mükellefiyeti.
MÜLAHAZAT
Düşünceler. İpotekte ipotekle
ilgili ayrıntıların ilave şeklinde yazıldığı
“Düşünceler sütununun” Osmanlıca adı.
MÜLK ARAZİ
Mülkiyeti gerçek ve tüzel
kişilere ait arazi demektir. Bilineceği üzere
miri arazide sadece yararlanma hakkı gerçek ve
tüzel kişilere aittir.
MÜLKİYET
Medeni Kanun, taşınır ve
taşınmaz eşyayı niteliklerine uygun bir mülkiyet
düzeni içinde sınıflandırmış ve ona göre
hükümler getirmiştir. Medeni Kanunun 704-761.
maddeleri taşınmaz mülkiyetini, 762-778.
maddeleri menkul mülkiyetini düzenlemiştir.
Mülkiyet hakkı; ona sahip olana, hakkın konusu
olan eşya üzerinde, kanunun çizdiği sınırlar
içinde dilediği gibi tasarruf etmek yetkisini
veren en geniş ayni haktır. Anayasanın mülkiyet
hakkını düzenleyen 36. maddesi şöyledir: “Herkes
mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar,
ancak kamu yararı amacıyla, kanunla
sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması
toplum yararına aykırı olamaz.\"\" Mülkiyet
hakkı; sahibine, mülkiyet konusu şeyi (eşyayı)
elinde bulundurma (zilyetlik), kullanma, şeklini
değiştirme, eşyanın ürün ve gelirinden
yararlanma, eşyayı ayırma (ifraz), eşya üzerinde
hukuki ve maddi tasarrufta bulunma (onu
başkasına devir ve tüketme) gibi haklar verir.
Fakat bununla beraber, mülkiyet hakkı malike
külfetler de yüklemektedir. Örneğin, vergilerini
ödemek gibi. Kısa tanımı ile mülkiyet; Sahibine
hakkın konusu mal üzerinde kullanma, yararlanma,
tasarruf ve onu tüketme gibi en geniş yetkileri
veren ve bir kısım ödevler (vergi gibi)
yükleyen, herkese karşı ileri sürülebilen mutlak
bir ayni haktır.
MÜLKİYETİN ASLEN İKTİSABI
Daha önceki malikin iradesine
dayanmadan mülkiyetin kazanılmasına aslen
iktisap denir. Örneğin; zamanaşımı, işgal, yeni
arazi oluşumu.
MÜLKİYETİN DEVREN İKTİSABI
Daha önceki malikin olumlu
iradesine ve çoğunlukla hukuki bir ilişkiye
(akde) dayalı olarak mülkiyeti devralarak
kazanmaya devren iktisap denir. Örneğin; satış,
bağış, trampa gibi.
MÜLKİYETTEN BAŞKA AYNİ
HAKLAR
Eşya üzerinde malikinden
başka üçüncü kişiler yararına kurulabilen ve
sahibine hakkın konusu olan şeyde genelde
yararlanma veya sattırarak paraya çevirme
yetkisi veren, herkese karşı ileri sürülebilen
haklardır. Örnek; irtifak hakları, gayrimenkul
mükellefiyeti ve rehin hakları.
MÜNAKALE
Tapu kütüğünde yapılan terkin
ve tescil.
MÜSECCEL
Tescilli, tescil edilmiş
olan.
MÜSTAKİL VE DAİMİ HAK
Başkasına devri ve
mirasçılara intikali yasak veya izne tabi
olmayan, en az 20 yıl veya daha fazla süre için
kurulmuş ve tapu kütüğünde ayrı bir sayfaya bir
gayrimenkul gibi tescil edilmiş üst hakkı,
kaynak hakkı gibi irtifak haklarıdır.
MÜSTENİDAT
Dayanak belge.
Vekaletnamelerde vekalet yetkisinin dayandığı,
tevkil yetkisini, içeren müvekkil tarafından
verilmiş vekaletname.
MÜŞTEMİLAT
Taşınmazın kullanımını
kolaylaştıran ek tesis. Bkz. Eklenti.
MÜŞTEREK MEDHAL
Sosyal tesis, ticari mahal,
yüzme havuzu, tenis kortu, ısı merkezi gibi
taşınmaz mal veya bağımsız bölümler başka parsel
veya bağımsız bölümlerin ortaklaşa kullanılan
yeri olarak ayrılabilir. Eski tapu sicil
nizamnamesi bu durumu müşterek methal adını
vermişti yeni tapu sicil tüzüğü 26. Maddesinde
ortaklaşa kullanılan yer tabirini kullanmıştır.
Ortaklaşa kullanılacak yerin tapu kütüğünün
mülkiyet sütununa şahıs isimleri değil
yararlanacak taşınmazların ada ve parsel
numaraları yazılır.
MÜŞTEREK MÜLKİYET
Birden çok kimsenin bir
taşınmaz mala hisseli olarak sahip olmalarına
müşterek mülkiyet denir. Müşterek mülkiyette,
tapu kütüğünde her bir hissedarın hissesi
isminin karşısında 1/3, 2/5 gibi gösterilir.
Bkz. Paylı mülkiyet.
MÜTEKABİLİYET
Karşlıklılık. Mukabele-i
Bilmisil Kanuna göre mütekabiliyet ilkesi:
Yabancı ülkelerde Türk vatandaşlarına olumlu
veya olumsuz nasıl bir uygulama yapılıyor ise o
ülkenin Türkiye’deki vatandaşlarına aynı
uygulamanın yapılması ilkesidir. Bir yabancı
uyruklunun Türkiye’de bir tapu işlemi
yaptırabilmesi için onun ülkesinde Türklerin de
aynı tapu işlemini yaptırabiliyor olması
gerekir.
MÜTEMMİM CÜZ
Bütünleyici parça. Yerel
adetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o
şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya
yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına
olanak bulunmayan parçadır (MK.684). Örneğin;
bir evin kapısı, pencereleri, bir arabanın
aküsü, tekerleği gibi.
Bir vakfı yönetmekle
görevlendirilen kişi veya kişiler.
MÜZEKKERE
Adli makamlarca idari
makamlara yazılan yazı. Adli makamlar bir
hususun yerine getirilmesini veya bazı
belgelerin gönderilmesini müzekkere ile
isterler. Ör/ İhtiyati tedbir müzekkeresi, haciz
müzekkeresi.
KELİME
KELİME ANLAMI
NEV'İ
; Türü, cinsi, vasfı. Tapu
kütüklerinde bulunan nev’i hanesine taşınmazın
bir vakıfla ilişkisinin olup olmadığı
yazılmaktadır. Ör: NEV’İ: Basmacızade Vakfından.
NİRENGİ
Ülke jeodezik ağına dayalı
olarak arazide tesis edilen ve harita yapımında
kullanılan, önceden bulundukları yerler
hesaplanmış olan ana yer kontrol noktalarıdır.
KELİME
KELİME ANLAMI
ORMAN HARİTASI
6831 sayılı Orman Kanunu ve
mevzuatına göre düzenlenen orman kadastro
haritalarını içerir. (19 Sy. Yönerge m.10)
ORMAN KADASTROSU
Devlet ormanlarının, kamu
tüzel kişiliklerine ait ormanların, özel
ormanların ve bu ormanların içinde ve
bitişiğinde bulunan her çeşit taşınmaz malların
ormanlarla müşterek sınırlarının tayin ve tespit
edilerek haritaya bağlanması işlemidir.
ORMAN SINIRI (OTS)
Orman ile orman olmayan
araziler arasındaki sınır. Bu sınır orman
kadastro komisyonu veya kadastro elemanlarınca
belirlenir. Bu sınırlara sınır taşları dikilir
ve bir tutanakla haritaya bağlanır.
ORTAK YERLER
Kat irtifakı veya kat
mülkiyeti kurulmuş binalarda bağımsız bölümler
dışında kalıp, korunma ve ortaklaşa kullanma
veya faydalanmaya yarayan yerlere ortak yerler
denir. Örnek; temeller, ana duvarlar, avlular,
merdivenler, koridorlar, kalorifer, su, havagazı
ve elektrik tesisleri gibi. Kat mülkiyeti
kanunundaki ortak yerler ile Tapu Sicil
Tüzüğünün 26. Maddesinde düzenlenen ortaklaşa
kullanılan yer (müşterek methal) adlı
kavramlardır. Bkz. Müşterek medhal.
OTOMASYON
Tapu ve kadastro bilgilerinin
bilgisayar ortamına aktarılması suretiyle
hizmetlerin tümünün bilgisayar yardımıyla
vatandaşlara sunulmasıdır.
OTURMA HAKKI
Bkz. Sükna hakkı.
KELİME
KELİME ANLAMI
ÖLÇÜ
Kadastro parsellerinin
sınırlarının belirlenmesi amacıyla günümüzde
elektronik aletlerle yapılan ölçü işlemi.
ÖLÇÜ KROKİSİ
Bir kadastro adasının tüm
ayrıntılarını, ölçü değerleri ve ölçüm yapılan
nokta numaraları ile gösteren kuzeye
yönlendirilmiş olarak basılı kağıtlara yaklaşık
biçimde çizilen krokidir.
ÖLÜM KARİNESİ
Bir kimse, ölümüne kesin
gözle bakılmayı durumlar içinde ortadan
kaybolmuş ise cesedi bulunamamış olsa bile, o
yerin en büyük mülki amirinin emriyle nüfus
kütüğene ölü kaydı düşürülür (MK.44). Bu duruma
ölüm karinesi denmektedir.
ÖLÜME BAĞLI TASARRUF
Hüküm ve sonuç doğurması
tasarrufu yapan kimsenin ölümüne bağlanmış
işlemler. Ör/ Vasiyetname, miras sözleşmesi
gibi.
ÖZEL İŞLEM VERGİSİ
Deprem vergisi olarak da
bilinir. 26/11/1999 tarih 4481 sayılı Kanunla
öngörülmüştür. Buna göre, harç alınan tüm tapu
işlemlerinden her yıl için belirlenen maktu
tutarda özel işlem vergisi alınmaktadır.
KELİME
KELİME ANLAMI
PAFTA
Arazilerin teknik usullere
göre ölçülüp belli oranda küçültülerek bir
altlığa çizilmiş haritasıdır. Pafta asılları
Genel Müdürlüğün izni olmadıkça daire dışına
çıkarılamaz. (B.Ö.H.Y.Y.106) Ancak gerektiğinde
yeniden çizilebilir. (B.Ö.H.Y.Y.103)
PARSEL
Sınırları haritalarla belli
edilmiş arazi parçasıdır. Bu harita kadastro
haritası ise kadastro parseli, imar haritası ise
imar parseli adı verilmektedir.
PARSELASYON
İmar parselleri oluşturmak
amacıyla, parseller içerisinde yol, meydan,
yeşil alan, park, otopark vb. kamu hizmetlerine
ayrılan yerlerden herhangi birini veya birkaçını
kapsayacak şekilde yapılan taşınmaz malları
ayırma işlemidir.
PAY TEMLİKİ
İştirak halinde kayıtlı
taşınmaz mallarda iştirakçilerden
(mirasçılardan) birinin henüz belirli olmayan
payını bir diğer mirasçıya satış veya bağış
yoluyla devretmesidir.
PAYLAŞMALI MAL AYRILIĞI
Eşler arasında bu yönde bir
sözleşmenin imzalanmasından sonra edinilmiş
olup, ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına
özgülenmiş mallar ile ailenin ekonomik
geleceğini güvence altına almaya yönelik
yatırımlar ve bunların yerine geçen değerlerin,
mal rejiminin sona ermesi halinde, eşler
arasında eşit olarak paylaşılmasını esas alan
bir mal rejimidir (MK.250).
PAYLI MÜLKİYET
Müşterek mülkiyet, birden çok
kişinin bir şeye (mala) payları belli bir
şekilde sahip olmalarıdır. Bkz. Müşterek
mülkiyet.
PLAN
Belli bir yerin bir ölçekte
kuşbakışı çizimidir. Medeni Kanunun 719. maddesi
anlamında \"tapu planı\", bkz.tapu planı, tapu
haritası.
POLİGON
Nirengi ağına dayalı olarak
arazide tesis edilen ve harita yapımında
kullanılan, önceden bulundukları yerler
hesaplanmış olan ikinci derecede yer kontrol
noktalarıdır.
KELİME
KELİME ANLAMI
RAKABE
Kuru mülkiyet, çıplak
mülkiyet.
RE’SEN
Kendiliğinden, herhangi bir
talebe gerek olmaksızın, demektir.
RED
Tapu Sicil müdürlüğünde
yapılan istemin mevzuata aykırı olması ya da
ispat edilemeyip belgelenmemesi halinde
müdürlükçe istemin yerine getirilmemesi, ve
bunun gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak
istemde bulunana bildirilmesi işlemidir.
REHİN HAKKI
Bir borca karşılık bir malın
teminat gösterilmesidir. Başka bir ifadeyle;
borcun ödenmemesi halinde alacaklıya rehin
konusu olan şeyi, icra kanalıyla sattırıp, satış
bedeli üzerinden alacağını alma hakkı veren
sınırlı bir ayni haktır. Gayrimenkul rehininin;
İpotek, ipotekli borç senedi ve irat senedi
şeklinde üç türü vardır.
RESMİ SENET
Taşınmaz mülkiyetinin veya
mülkiyetten başka ayni hakların kurulması ve
devri için tapu sicil müdürlüğünde görevli bir
memur tarafından düzenlenip, taraflar ve
gerekiyorsa tanıklar tarafından imzalanan,
müdürce imza ve mühür ile tasdik edilen resmi
bir sözleşmedir.
RIZA-i FERAĞ
Bir kimsenin kendi rızasıyla,
isteğiyle gelip, taşınmazını devretmek istemesi
düzenlenen resmi senedi imzalayarak, alıcısı
adına tescilini istemesidir. Kamulaştırmalarda
malik kendi rızasıyla ferağ vermezse, mahkemeden
karar getirilmesi gerekir. Bu karar malikin
rızası yerine geçer.
RÜCU
Geri dönme. Bağışta rücu
şartı: Bağışı kabul edenin bağışı yapandan önce
ölmesi halinde, taşınmazın mülkiyetinin bağışı
yapana geri dönebilmesi şartıdır. Devletin
sorumluluğunda rücu: Hazinenin ödediği
tazminatın tamamını veya bir kısmını kusurlu
tapu memurundan istemesidir.
KELİME
KELİME ANLAMI
SENETSİZ TESPİT
Kadastro yapılırken
taşınmazın mülkiyetinin malik adına tespiti
sırasında tapu kaydı, vergi kaydı gibi herhangi
bir belgeye dayanmadan sadece muhtar ve
bilirkişi beyanına göre tespitinin yapılmış
olmasıdır.
SINIR DÜZELTME
Parsellerin sınırındaki
hatanın veya iki parsel arasındaki biçimsiz
şeklin taşınmazın daha iyi kullanılabilmesi
amacıyla düzeltilmesi işlemidir.
SINIR İHTİLAFI
Parselin sınırının nereden
geçtiği yönünde zemin veya harita üzerindeki
uyuşmazlığa sınır ihtilafı denir. Kadastro
müdürlüğünden istenecek yer gösterme talebi,
sınır düzeltme talebi veya mahkemede açılacak
tespit davası ile bu ihtilaf çözümlenebilir.
Sınır ihtilafları yönündeki gayrimenkul
tecavüzlerinin kaymakamlık veya valiliklere
başvurularak düzelttirilmesi de mümkündür (3091
Sy.K.).
SIRA
Derecenin alt bölümüdür.
İpotekte derece içinde sıra yer alır. Derecenin
boşalması halinde sıra oluşabileceği gibi,
mahfuz meblağın kullanılması ile de sıra
oluşabilir.
SİCİL
Defter ve kütük anlamına
gelir. Nüfus sicili (MK.36, 41). Tapu sicili
(MK.997). Tapu sicili ana ve yardımcı
sicillerden oluşur.
SİCİL BÖLGESİ
Her ilçenin idari sınırları
bir tapu sicil bölgesidir. Tapu kütükleri bu
sicil bölgesi içindeki mahalle veya köy esasına
göre tutulur.
SOYBAĞI
Nesep. Ana-baba ile çocuk
arasındaki kan bağı.
SÜKNA HAKKI
Oturma hakkı. Bir evin
tamamında veya bir kısmında oturmak, ikamet
etmek hakkıdır.
KELİME
KELİME ANLAMI
ŞAHSİ HAKLAR
Kişilere eşya üzerinde bir
başkasının ayni hakkına dayanarak, (onunla olan
bir hukuki ilişkisi nedeniyle) hakimiyet imkanı
sağlayan bu nedenle sadece hukuki ilişkinin
muhatabına karşı ileri sürülebilen haklardır.
ŞERH
Gayrimenkul malikinin temlik
hakkının yasaklanması, kısıtlanması veya kişisel
hakların kuvvetlendirilmesi amacıyla üçüncü
kişileri uyarıcı mahiyette tapu kütüğünün
şerhler sütununa yazılan hususlardır. Örnek;
ihtiyati tedbir, haciz, satış vaadi gibi.
ŞUFA HAKKI
Önalım, öncelikle alım hakkı.
Hakkın ilişkin bulunduğu taşınmaz malın
satılması halinde onu diğer alıcılara göre
öncelikle satın alma hakkıdır. Kanuni şufa ve
sözleşmeden doğan şufa hakkı olmak üzere iki
türü vardır. Bir taşınmazın hissedarlarının
birbirlerine karşı kanuni şufa hakları vardır.
Kanuni şufanın tapu kütüğüne şerhi gerekmemekle
birlikte sözleşmeden doğan şufanın tapu kütüğüne
şerhi zorunludur (MK.732,735).
KELİME
KELİME ANLAMI
TABİ SEMERELER
Doğal ürünler. Dönemsel
olarak elde edilen doğal ve hukuki ürünler ile
bir şeyin özgülendiği amaca göre adetler gereği
ondan elde edilmesi uygun görülen diğer
verimlerdir. Başka bir deyişle, bir şeyin
belirli zamanlarda ürettiği yararlanılması
mümkün olan doğal ürünlerdir (MK.685). Örneğin;
bir ağacın meyveleri, bir tarladan elde edilen
pamuk.
TABİYET
Uyruk, Bir devletin vatandaşı
olmak. T.C. uyruklu gibi.
TABLO MAHZEN DEFTERİ
Tapu sicil müdürlüğünde
bulunan kütük, zabıt defteri, yevmiye defteri ve
resmi senet ciltleri ile yardımcı sicillerin
genel ve özel numaralarının kaydedildiği
başlangıç ve bitiş sayfalarının belirtildiği
defterdir.
TADİL
Bkz. Değişiklik.
TAHSİS
Bir kanun hükmüne dayalı
olarak belirli ve genel bir amacın
gerçekleştirilmesi için şartlı olarak bir
taşınmaz malın şartları taşıyan kişi veya
kuruluşlara bir resmi yazı ile devri işlemidir.
Gecekondu Kanunu, İmar Affı Kanunu, İskan
Kanununda belirtildiği gibi.
TAKAS
Para alacaklılarının
ödeşmesidir. Gayrimenkul malların takası mümkün
olmayıp, ancak trampası mümkündür. Uygulamada
takas denerek genelde trampa kastedilmektedir.
Vekaletnamelerdeki “gayrimenkulleri takas”
yetkisininin trampa olarak yorumlanması
mümkündür.
TAKBİS
Tapu ve kadastro bilgi
sistemi.
TAKRİR
Malik veya hak sahibinin,
düzenlenen resmi senet veya tescil istem
belgesini tapu sicil müdürü huzurunda “okudum”
yazarak imzalamasına takrir denir.
TAKSİM
Taşınmaz mal veya hakların
hissedarlar arasında bölüşülmesidir. Mirasçılar
arasındaki taksim işlemi noterde de yapılabilir.
Diğer hallerde taksim işlemi tapuda resmi senet
düzenlenerek yapılır.
TAKYİT
Mülkiyet hakkını kısıtlayan
şerhler, beyanlar, irtifak hakları, gayrimenkul
mükellefiyeti, vakıf belirtmesi ve rehinlerin
genel adıdır. Kısıtlama anlamına gelir. Bir
gayrimenkul satın alacakların tapu kütüğü
üzerinde takyit (kısıtlama) olup olmadığını
mutlaka irdeleyerek satın almasında son derece
fayda vardır.
TANIMA
Bir kimsenin evlilik dışı
doğmuş bir çocuğun babası olduğunu nüfus
memuruna veya mahkemeye başvurarak kabul ve
beyan etmesine tanıma denir.
TANZİM
Düzenleme.
TAPU
Arazinin belirli bir
parçasının veya üzerine inşa edilmiş bağımsız
bölümün malikini gösteren, tapu sicil
müdürlüğünce verilmiş, aksi kanıtlanıncaya kadar
geçerli resmi bir belgedir. Buna tapu senedi de
denmektedir. Daimi ve müstakil haklar için de
tapu senedi düzenlenir. İtamat (güven) anlamına
gelen ve Türkçe bir kelime olan (tapuk)
kelimesinden türetilmiştir.
TAPU HARİTASI
Parsellerin geometrik
şekillerini gösterir, belirli ölçekte çizilmiş
haritaya tapu haritası denir. Kadastro paftası
da denmektedir. İmar, kamulaştırma haritaları da
tapuya tescil edilmekle tapu haritası vasfını
kazanır.
TAPU KÜTÜĞÜ
Tapu sicilini oluşturan ve
taşınmaz malların üzerindeki ayni ve şahsi
hakları gösteren, köy veya mahalle esasına göre
tutulan defterlerden her birine tapu kütüğü
denir (TST. 4/A-a).
TAPU MEVZUATI
Tapu işlemlerini ve tapu
dairelerinin işleyişini ilgilendiren kanun,
tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge gibi
metinler. Medeni Kanun, Tapu Kanunu, Tapu Sicil
Tüzüğü gibi.
Taşınmaz mallara ilişkin akit
ve tescil işlemlerini yapmak ve tapu sicilini
mevzuatına göre tutmakla görevli her il ve
ilçede kurulmuş bulunan müdürlüklerdir.
TAPU SİCİLİ
Taşınmaz mal ile üzerindeki
hakların durumlarını göstermek üzere Devletin
sorumluluğu altında tescil ve açıklık ilkelerine
göre tutulan sicildir (TST. 4, MK. 997).
TAPU TAHSİS BELGESİ
İmar affı çalışmaları
sonucunda tapu kütüğünün beyanlar sütununa
kaydedilerek, gecekondu hak sahiplerine verilen
ıslah imar planı yapıldıktan sonra hak
sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edecek
olan belgedir.
TAPU VE KADASTRO BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
Kadastro ve tapu sicil
müdürlüklerinin bağlı olduğu üst birimdir. Bölge
müdürlükleri, tapu şube müdürlüğü, kadastro şube
müdürlüğü, idari ve mali işler şube müdürlüğü ve
denetim biriminden oluşur.
TAPU VE KADASTRO GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Taşınmaz mallara ait
akitlerle her türlü tescil, kadastro, yenileme
işlerini mevzuatına göre yapmak, tapu
sicillerini, kadastral topografik haritaları
düzenlemek, uygulamak ve yenilemek için genel
bütçe içinde ayrı bütçeli bir kamu kurumudur.
TAPULAMA
Kadastro kelimesinin eski
adıdır. Bkz. Kadastro.
TARLA
Zirai faaliyetler amacı ile
kullanılan arazi ve arazi parçaları tarla
sayılır.
TASARRUF ETMEK
Bir mal veya hak üzerinde
mülkiyet hakkının bahşettiği yetkileri
kullanmaktır. Taşınmaz malı satmak, bağışlamak,
ipotek etmek, irtifak hakkı kurmak veya bu
hakları terkin etmek tasarruf etmek anlamına
gelir.
TASHİH
Tapu siciline yapılan yanlış
tescilin düzeltilmesi işlemidir. Bkz. Düzeltme.
TAŞINIR MAL
Özüne zarar vermeden bir
yerden diğer bir yere taşınabilen
eşyalardır.(MK.686). Örneğin; Otomobil,
hayvanlar, kitap vb.
TAŞINMAZ MAL
Özüne bir zarar verilmeksizin
bir yerden diğer bir yere taşınması mümkün
olmayan, yerinde sabit duran mallardır.
TAVİZ BEDELİ
Bkz. Vakıf taviz bedeli.
TAVZİH
Açıklama, aydınlatma. Mahkeme
kararlarında belirsiz kalmış hususların hakim
tarafından kararın altına şerh (not) düşülerek
açıklanması.
TEBLİGAT
Yazılı bildirim, duyuru. Bir
işlemin sonucunun ilgililere duyurma yollarından
biri. Sözlü bildirime tevhim, yazılı bildirime
tebliğ denir. Tebliğ gazete yolu ile yapılıyorsa
buna ilanen tebliğ denir. Adresi bilinemeyenlere
tebligat ilanen yapılır. Bkz. Tebligat Kanunu.
TEDAVÜL
Taşınmaz malın mülkiyetinin
satış, bağış, trampa gibi yollarla el
değiştirmesidir.
TEFERRUAT
Eklenti. Asıl şey malikinin
anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre,
işletilmesi, korunması veya yarar sağlanması
için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve
kullanılmasında birleştirme, takma veya başka
bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır
maldır (MK.686). Örneğin, bisikletin pompası,
atın semeri.
TEFRİK
Kat irtifakı ve kat mülkiyeti
kurulacak yerlerle ilgili verilen
vekaletnamelerde geçmekte olup, bağımsız
bölümlerin hissedarlar arasında ayrılması,
bölüşülmesi anlamında kullanılmaktadır.
TEKNİK HATA
Vasıf ve mülkiyet değişikliği
dışında kalan taşınmaz malların yüzölçümünde
ölçü, tersimat (çizim) ve hesaplamalardan doğan
fenni hatalardır. Bu hatalar ilgilinin müracaatı
veya kadastro müdürlüğünce re’sen
(kendiliğinden) düzeltilebilir.
TEMELLÜK
Mülk edinme, mülk alma.
TEMLİK
Mülk olarak vermek, mülkiyeti
bir bedel karşılığında başka birine nakletmek.
TEMSİL
Bir gerçek veya tüzel kişinin
adına başkalarınca işlem yapılabilmesi için
kanun veya bu kişiler tarafından verilmesi
gereken yetki.
TEMYİZ
Bir mahkeme kararının bir üst
mahkeme tarafından incelenmesinin istenmesi.
Mahkeme kararına dilekçe ile süresinde itiraz
edilirse bu karar Yargıtay’ca temyiz yolu ile
incelenir.
TEMYİZ KUDRETİ
Bir insanın akli
melekelerinin yerinde olması. Normal insanlar
gibi davranabiliyor olması.
TENFİZ
Yerine getirme, uygulama
demektir. Vasiyetin tenfizi: Vasiyetin yerine
getirilmesi anlamına gelir.
TENKİS
Azaltma. Mirasta mahfuz
hissenin ihlal edilmiş olması halinde, miras
bırakan tarafından sağlığında yapılmış
tasarrufun iptali için açılan dava.
TERKİN
Tapu kütüğünde kayıtlı bir
hakkı sona erdirmek amacıyla üzerinin kırmızı
mürekkepli kalemle çizilerek, terkin tarih ve
yevmiye numarasının yazılması işlemidir.
TERSİMAT
Çizim. Arazide yapılan ölçü
değerlerinin, mevzuatında belirtilen boyut ve
cinsteki altlık üzerine çizimidir.
TESCİL
Tescil, tapu kütüğüne yazım
demektir. Ayni ve şahsi haklara yönelik
işlemlerin gerekleri yerine getirildikten sonra
tarih ve yevmiye numarası ile kütüğe tescil
edilir. Tescil siyah veya mavi mürekkepli
kalemle ve kitap harfleriyle okunaklı şekilde
genelde elle yazılır. Ancak şerhler ve beyanlar
sütununa yazılması gereken bazı belirtmelerin
(örneğin, imar uygulaması, kamulaştırma gibi)
kaşe halinde basıldığı da olmaktadır. Tescilsiz
iktisaplar dışında, ayni haklar tapu siciline
tescil ile kazanılır.
TESCİL İSTEM BELGESİ
Resmi senet düzenlemesine
gerek olmayan akitsiz işlemlerde malik veya hak
sahibinin isteminin yazıldığı, tescil talebini
içeren, talepte bulunan, işlemi hazırlayan memur
ve müdürce imzalanıp mühürlenen matbu bir
belgedir.
TESİS ETMEK
Kurmak, ihdas etmek, yapmak.
İpotek tesis etmek: İpotek yapmak.
TEŞRİK
Ortak etmek, iştirak etmek.
TEVHİT
Tapu sicilinde ayrı ayrı
kayıtlı birbirine bitişik birden fazla taşınmaz
malın tek bir tapuya bağlanarak, tek bir parsel
halini almasıdır.
TEVKİL
Vekilin kendisine verilen
yetkileri yeni bir vekaletname ile başkalarına
devredebilme yetkisidir.
TİCARİ İŞLETME REHNİ
Tacir, sanayici, esnaf ve
sanatkarların alacakları kredilerin teminatı
olarak sahip oldukları ticari işletmeyi bir
bütün olarak rehin etmeleri mümkündür. Ticaret
veya esnaf ve sanatkar siciline tescil edilen bu
rehne ticari işletme rehni denir Ticari işletme
rehni, rehne konu gayrimenkul var ise tapu
kütüğünün beyanlar sütununda gösterilir.
TOPLULAŞTIRMA
Parçalanmış, dağılmış,
şekilleri bozulmuş arazilerin üretim tekniğinin
geliştirilmesi ve daha ekonomik olarak
yararlanma, muhafaza ve zirai sulama
tedbirlerinin alınabilmesi için arazilerin
birleştirme suretiyle bir araya toplanmasıdır.
3083 sayılı kanun ile düzenlenmiştir.
TRAMPA
Bir malın başka bir malla
değiştirilmesidir. Değiştirilecek mallar taşınır
veya taşınmaz mal olabilir.
TÜZEL KİŞİ
Gerçek kişi olan insanlar
gibi maddi bir varlığı olmamasına rağmen hukukun
kişi saydığı kurum, kuruluş ve müesseselere
tüzel kişi (hükmi şahıs) denir. Tüzel kişiler
kamu tüzel kişileri ve özel hukuk tüzel kişileri
olmak üzere ikiye ayrılır. Devlet, belediyeler,
köy, D.S.İ gibi kuruluşlar kamu tüzel kişisidir.
Şirketler, kooperatifler, vakıflar, dernekler,
sendikalar, siyasi partiler gibi kuruluşlar özel
hukuk tüzel kişisidir.
KELİME
KELİME ANLAMI
UYGULAMA İMAR PLANI
Tasdikli hali hazır haritalar
üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak
nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve
çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların
yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için
gerekli imar uygulama programlarına esas olacak
uygulama etaplarını ve diğer bilgileri
ayrıntıları ile gösteren plandır. (19 Sy.
Yönerge m. 11)
UYRUK
Tabiyet, bir ülkenin
vatandaşı olmak.
KELİME
KELİME ANLAMI
ÜST HAKKI
Başkasına ait bir arsanın
altında veya üstünde inşaat yapmak veya mevcut
inşaatı yerinde tutma hakkıdır.
KELİME
KELİME ANLAMI
VAKIF
Gerçek veya tüzel kişiler
tarafından yeterli mal veya hakları belirli ve
sürekli bir amaca tahsis edilerek, mahkeme
kararıyla kurulan tüzel kişiliğe sahip mal
topluluklarına vakıf adı verilir (MK.101) Sahih
vakıf:; Bir kimsenin mülkiyeti kendisine ait bir
taşınmaz malı vakfetmesidir. Gayrisahih vakıf:;
Kuru mülkiyeti devlete yararlanma hakkı ise
kişilere ait olan miri arazilerdeki bu
yararlanma hakkını vakfedilmiş olmasıdır. VAKIF
ŞERHİ:; Taşınmazın vakıfla olan ilgisini
belirtmek amacıyla tapu kütük sayfasının “nev’i”
hanesine yazılan belirtmedir. Örnek:; “Sultan
Beyazıt Vakfından”
VAKIF ŞERHİ
Taşınmazın vakıfla olan
ilgisini belirtmek amacıyla tapu kütük
sayfasının “nev’i” hanesine yazılan belirtmedir.
Örnek
VAKIF TAVİZ BEDELİ
Vakıf malların mülke dönüşümü
ve mutasarrufuna (tasarruf edene) intikali için
bir bedel öngörülmüş olup, bu bedele taviz
bedeli denilmektedir. Taviz bedeli bugün için
taşınmazın değerinin yüzde ellisidir. Bu bedel
vakfa ödenmedikçe temliki tasarruflar yapılamaz.
VASİ
Velayet altında bulunmayan
küçüklerin veya ergin kimselerin bir yargı
kararıyla fiil ehliyetlerinin kısıtlanarak
kendilerine temsilci atanmasına vesayet,
kısıtlıyı vesayeten temsil edecek kimseye de
vasi denir.
VASİYETİ YERİNE GETİRME
GÖREVLİSİ
Vasiyeti tenfiz memuru.
VASİYETNAME
On beş yaşını bitirmiş,
temyiz kudretine sahip bir kimsenin ölümünden
sonra geçerli olmak üzere, mal ve haklarının
tamamını veya bir kısmını başkalarına
bırakabildiği bir ölüme bağlı tasarruf şeklidir.
Resmi vasiyetname, el yazısı vasiyetname ve
sözlü vasiyetname olarak üç şekilde yapılabilir.
VEFA HAKKI
Satanın, sattığı taşınmaz
malı müşteriden geri satın alma hakkını saklı
tutmasıdır. Vefa hakkı tapu kütüğüne şerh
edilir.
VEFAEN FERAĞ
Eski hukukta taşınmaz mal
rehni.
VELİ
Ondokuz yaşından gün almamış
(henüz reşit olmamış) küçüklerin anne ve
babaları tarafından temsil edilmelerine velayet,
böyle bir temsilde anne ve babaya ise veli
denir. Medeni Kanunun 335. maddesine göre “Ergin
olmayan çocuk, ana ve babasının velayeti
altındadır...” Evlilik devam ettiği sürece ana
ve baba velayeti birlikte kullanırlar.
VERASET (MİRASÇILIK) BELGESİ
Mirasın, mirasçılara intikali
için tapu sicil müdürlüğünce aranan, sulh hukuk
mahkemesinden alınmış, vefat eden malikin
mirasçılarının kimler olduğunu gösteren,
hasımsız, aksi sabit oluncaya kadar geçerli bir
belgedir. Veraset ilamı ise veraset belgesinden
farklı olarak çekişmeli (hasımlı) bir yargı
sonucunda verilen ve infazı için kesinleşmesi
gereken mahkeme kararıdır.
VERGİ NUMARASI
Vergi dairelerinden alınan
vergi takibatına esas numaradır. Tapu sicil
müdürlükleri, tapu işlemlerinde taraflardan
vergi numarasının belgelendirilmesini istemek ve
düzenlediği resmi senedin arkasına bu numarayı
yazmak zorundadır.
KELİME
KELİME ANLAMI
YARARLANMA HAKKI
Bkz. İntifa hakkı
YARDIMCI SİCİLLER
Bunlara fer’i siciller de
denir. Kısaca şunlardır; a) Mal sahipleri
sicilli, b) Aziller sicili, c) Düzeltmeler
sicili, d) Kamu orta malları sicili.
YASAL MAL REJİMİ
Edinilmiş mallara katılma
rejimidir. Eşler sözleşme ile hiçbir mal
rejimini seçmemişlerse Medeni Kanun gereği yasal
mal rejimini seçmiş sayılırlar.
YENİ ARAZİ OLUŞUMU
Birikme, dolma, toprak
kayması veya kamuya ait suların yatağında ya da
seviyesinde değişme gibi sebeplerle sahipsiz
yerlerde yeniden oluşan yararlanmaya elverişli
arazidir. Bu araziler devlete ait sayılır.
YENİLEME
Teknik sebeplerle yetersiz
kalan, uygulama niteliğini kaybeden veya
eksikliği görülen tapulama veya kadastro
paftalarının yenilenmesi ile buna uygun olarak
tapu sicilinde düzeltmeler yapılması işlemidir.
YERLEŞİM YERİ
Bir kimsenin sürekli kalma
niyetiyle oturduğu yerdir. İkametgah. (MK.19).
YETKİ BELGESİ
Tapu Kanununun 2. maddesi
uyarınca tapu işlemleri sırasında tüzel
kişilerden istenen ve tüzel kişinin gayrimenkul
tasarruflarına izinli olduğunu ve temsilcisinin
kimler olduğunu belirtir belgedir. Dernekler ve
sendikalar bu belgeyi kaymakam veya validen,
şirketler ticaret sicil müdürlüğünden vakıflar
ise Vakıflar Genel Müdürlüğünden alırlar. Bu
belge kural olarak bir yıl geçerlidir.
YEVMİYE
Tapu siciliyle ilgili olarak
tapu sicil müdürlüğünde yapılan her işlem ile
red edilen istemlerin tarih ve sıra numarasına
göre kaydedildiği deftere yevmiye defteri; bu
defterden alınarak tapu kütüğünde yapılan tescil
veya terkinin yanında belirtilen tarih ve
numaraya da, yevmiye tarihi ve numarası denir.
YOLA TERK
İmar planlarının uygulanışı
sırasında taşınmaz mal maliklerince bedelli veya
bedelsiz olarak imar planına uygun biçimde
taşınmazın tamamının veya bir kısmının kamu
yararına (yola, yeşil alana, parka) terk
edilmesi işlemidir.
YOLDAN İHDAS
Yolun kapanması nedeniyle
oluşan taşınmaz malın, düzenlenecek haritaya
göre yoldan ayrılarak, bir parsel numarası
altında ilgisine göre belediye, köy, Karayolları
Genel Müdürlüğü veya Hazine adına tescili
işlemidir.
YÖNETİM PLANI
Kat mülkiyeti kurulmuş
apartman ve sitelerde bina veya sitenin nasıl
yönetileceğini, kat maliklerinin hak, borç ve
sorumluluklarını düzenleyen ve tüm kat
maliklerince imzalı olan bir belgedir. Kat
maliklerinin tümünün beşte dördünün kararı ile
değiştirilebilir.
KELİME
KELİME ANLAMI
ZABIT DEFTERİ
Kadastrosu yapılmamış
taşınmaz malların kaydedildiği ve üzerinde
kurulacak hakların takip edildiği defterdir.
Kadastro gören yerlerde bu defterin yerini tapu
kütükleri almaktadır. Zabıt defterlerinde
taşınmazların hudutları “Doğusu:.....,
batısı:....., kuzeyi:.......,güneyi:.....”
şeklinde gösterilir. Her taşınmaz mal için ayrı
bir sayfa ayrılmayıp, her işlem bir sıraya
kaydedilir ve her işlemin evrakı ay ve gün
belirtilerek bir zarf içinde saklanır.
ZAMANAŞIMI (MÜRURU ZAMAN)
Bir hakkın kazanılması veya
kaybedilmesi için geçmesi gereken hukukça
öngörülmüş süre anlamına gelir. Gayrimenkul
hukukunda; adi zamanaşımı ve fevkalade
zamanaşımı olmak üzere iki türü vardır.
ZAYÎ
Bir belgenin kaybolması veya
yok olmasıdır. Tapu senedi veya ipotek
belgesinin kayıp edilmesi halinde, zayinden
yenisi çıkartılabilir.
ZİLYETLİK
Bir eşya (mal) üzerinde
zilyetlik iradesine dayanarak fiili hakimiyet
kurma eylemine zilyetlik denir (MK.973). Eşyayı,
kullanmak, elinde bulundurmak zilyetliğin
örnekleridir. Zilyetliğin; a) Zilyet olma
iradesi, b) Fiili hakimiyet şeklinde iki unsuru
vardır. Zilyetlik ikiye ayrılır. a) Asli
zilyetlik: Bir şeye malik sıfatıyla ve malik
olma iradesiyle zilyet olan kişinin zilyetliğine
asli zilyetlik denir. b) Fer’i zilyetlik:
Sınırlı bir ayni veya şahsi hakka dayanarak
zilyet olan kişinin zilyetliğine fer’i zilyetlik
denir.
ZİRAİ İPOTEK
Tarım kredi kooperatifleri
ile T.C. Ziraat Bankasından çiftçilerin talep
ettiği kredilere karşılık teminat olarak
taşınmaz malın gösterilmesi halinde tesis edilen
ipotek işlemidir.
ZORUNLU DEPREM SİGORTASI
Mesken, ev, bağımsız bölüm
nitelikli yerlerin, depreme karşı, yetkili
sigorta şirketleri tarafından sigortalanmasıdır.
Tapu sicil müdürlükleri yapacağı tapu işleminde
bu sigortanın yapılmış olduğunu aramak ve poliçe
numarasını düzenleyeceği resmi senedin uygun bir
yerine yazmak zorundadır.
Başmüfettiş
Gürsel Öcal DÖRTGÖZ tarafından derlenmiştir.
